Сайд-Хьасан Дадаев
Кхача бааран гIиллакхаш а ду, къепе а йу, лехамаш а бу бусалба динехь. Уьш ларбар муъманашна тIехь а ду. Цундела бовзийта лаьа царах цхьаберш. Кхача баа волалуш йа хи молуш, уггаре а хьалха «Бисмилла» даккха деза. Амма, хьо хIума йаа волавалале ойла йан йеза: «Меца вуй те со?» – аьлла. Делахь-хIета, мацвелчий бен кхача баа ца беза. ХIума йаа охьахиънехь а дукха йаа ца йеза. ТIех йаар гIиллакхехь а дац, могашаллина дика а дац.
***
ДаьIахка чуьра тIум схьайаккха гIерташ, иза стоьла тIе, хедар тIе, баьпга тIе йеттар гIиллакхехь дац.
***
Къилахь лерина кхача буучу хенахь тхьовсар. Иштта мегар дац хIума йуучу хенахь мохь тоьхна къамел дан йа хьайца цхьаьна стоьла гуонаха хевшинчарна товш доцург дийца. Маггане а мегар дац хьайна биллинчу кхачанна резавоцуш хабар дийца.
***
Кхача баа хьуо цхьаъ охьа ца хаа хьажа. ХIунда аьлча, кхачанна тIекхийдаш долу куьйгаш алсам мел хили а, Дала алсамдоккху беркат, токхо. Стоьла гуонаха хевшинчеран вовшашка марзо хилийтархьама, церан самукъане дог-ойла хилийтархьама дерриге а дан деза. Кхача тIебиллина телат хьалхара дIаэццалц хьалагIаттар нийса дац, цхьа ладаме бахьана хIоьттина хьал дацахь.
***
Iайгаца кхача буушверг Iайгаца тIех дукха схьаэца гIерта ца веза – иза сутаралла йу. ТIех кIезиг эца ца йеза. Иза кураллех тера лерина. ГIолехь дерг Iайга чуьра охьаэгар йоцчу барамехь схьаэцар ду. Iайгахь йисинарг йуха пхьегIаш чу йоттар товш дац, оцу пхьегIи чуьра йууш кхин нах белахь-м муххале а. Хаза дац Iайг логгелц бага бахийтар йа дIакхаьллинарг «чIам-чIим» деш, бага а гIиттош, Iийшар. Iайг охьабуьллучу хенахь чIогIа татанаш дохуш хедарх беттар а дац дика. Иза хедар чу билла беза, схьалоцу aгIo хедарал арахьа а йуьтуш, тIадамаш стоьла тIе Iенар доцчу кепара.
***
ТIера чкъор дIадоккхуш цIанбечу стоьмийн чкъоьрнаш а, хIуш а, легнаш а, и стоьмаш чохь болчу пхьегIашчу ца туьйсуш, оцу хьаштана къастийначу пхьегIи чу тийса деза.
***
Кхача баале хьалха а, биинчул тIаьхьа а куъйгаш дила деза. Кхача биъна девллачул тIаьхьа доIа дан деза, кхача баларна Далла хастам беш, хIусамна тIедогIу беркат алсамдаккхар, къиношна гечдар доьхуш.
Кхача бууш вовшахкхетта масех стаг велахь, доIа воккхах волчо дича бакъахьа ду. Халкъалахь «АлхьамдулиллахI» дешар олу цунах. Вуьшта аьлча, кхача баларна Далла хастам бар ду иза.
***
Хи маларан а ду шен гIиллакхаш. Хи охьа а хиъна мелча дика лерина. Шина меттехь (хьолехь) магийна хи ира а хIоьттина малар. Ирахь молу хьаьж дечу хенах Зам-Зам хи. Иштта ирахь молу ламаз эцначул тIаьхьа (гIумгIехь) кIудал чохь дисина хи а.
***
Хинна «хIуп» баха ца магийна.
***
ГIиллакхехь дац цхьа къурд бина куршкехь долу хи дIамалар. Сих ца луш, парггIат къурдаш деш мала деза иза, кIеззиг соцунгIа а хуьлуш, хIоразза а куршка бетера дIа йоккхуш. Цкъа хьалха цхьа къурд бо, куршка шолгIа бете йаьхьча кхо къурд бо, кхоалгIа – пхоьазза. Хи мала волавалале «Бисмилла» даккха деза. Иза мелла ваьлча – «АлхьамдулиллахI».
